Opgroeien tussen twee landen: wat veel biculturele kinderen voelen (en niet altijd kunnen verwoorden)

Opgroeien tussen twee landen is een herkenbare ervaring voor veel biculturele kinderen, maar niet altijd gemakkelijk om uit te leggen. Net als veel biculturele gezinnen heb ik zelf ervaren wat migreren betekent: helemaal opnieuw beginnen, een nieuwe taal leren, je integreren in een samenleving die anders is dan die van je roots en, na verloop van tijd, een thuis opbouwen ver van je land van herkomst. In dat proces ontstaat een gedeeld gevoel: je bent niet meer helemaal van daar, maar ook niet volledig van hier.

Vandaag beleef ik die realiteit vanuit een ander perspectief: dat van het opvoeden van een bicultureel kind. Mijn zoon zien opgroeien met twee talen, twee culturen en twee manieren om naar de wereld te kijken, bracht me vragen die veel migrantenouders zich stellen:
hoe geef je je moedertaal door in een land waar een andere taal domineert?
hoe versterk je culturele identiteit zonder druk te leggen?
hoe help je een kind zich thuis te voelen in beide werelden zonder het te dwingen te kiezen?

Toen mijn zoon Noah vier jaar was, zei hij dat hij geen Spaans meer wilde spreken omdat hij het saai vond. Die eenvoudige zin bevat veel emoties die biculturele kinderen voelen maar niet altijd kunnen benoemen: verwarring, aanpassing, de behoefte om erbij te horen. Het deed me pijn, maar ik begreep toen dat tweetaligheid bij kinderen niet alleen draait om liefde of goede intenties, maar ook om betekenisvolle ervaringen, herhaling en plezier.

Op school en met zijn vrienden verliep zijn leven in het Nederlands. Het Peruaanse was abstracter: het zat in het eten, in familieverhalen, in videogesprekken. Door woorden te geven aan wat hij voelde en momenten te creëren waarin hij zijn andere cultuur echt kon beleven: samen koken, tradities delen, trots tonen op Peru aan onze vrienden in België, veranderde zijn relatie met het Spaans.

Vandaag drukt Noah zich met meer vertrouwen uit in beide talen. Zijn Spaans is gegroeid, maar vooral zijn zelfvertrouwen en zijn gevoel van biculturele verbondenheid.

Als dit bij jou resoneert, is het belangrijk om dit duidelijk te zeggen: migrantenouderschap komt zonder handleiding. Schuldgevoel en druk zijn heel normaal. Maar het opvoeden van tweetalige en biculturele kinderen is geen last, het is een rijkdom die je dag na dag opbouwt.

Persoonlijke inzichten om de biculturele identiteit van kinderen te ondersteunen

Er bestaan geen universele formules. Elk gezin en elk kind is anders. Wat volgt zijn geen absolute adviezen, maar persoonlijke inzichten die voor ons hebben gewerkt:

1. Maak van de moedertaal de emotionele taal
   Spaans gebruiken om over emoties, routines en affectie te spreken, creëert een emotionele band met de taal — niet alleen met één ouder, maar met het hele gezin.
2. Boeken en spelletjes in de taal van oorsprong integreren
   Regelmatig lezen, vooral met tweetalige of cultureel verankerde boeken, normaliseert het gebruik van beide talen en verrijkt de woordenschat. Het volstaat niet om ze in de kast te hebben: gebruik ze vaak. Samen lezen, spelen, favoriete verhalen herhalen maakt van de taal iets leuks en verbindends.
3. Sociale contexten creëren waarin de taal betekenis heeft
   Contact met andere biculturele gezinnen zorgt voor herkenning en verbondenheid. Zoek activiteiten en momenten waarin de cultuur van je roots wordt gevierd.
4. Professionele ondersteuning zoeken wanneer nodig
   Gespecialiseerde begeleiding in meertaligheid kan praktische handvatten bieden en de emotionele last voor gezinnen verlichten. Voor ons bieden de Spaanse speelsessies van Diluu en de begeleiding van Rebeca Imberg concrete ondersteuning. Hulp vragen is geen falen, maar bewust opvoeden.
5. Trots tonen op je culturele roots
   Wanneer volwassenen hun identiteit met trots beleven, door hun taal liefdevol te spreken, gerechten uit hun land te koken of verhalen te delen zonder schaamte, leren kinderen dat hun identiteit ook het vieren waard is.

Veel biculturele kinderen voelen meer dan ze kunnen uitleggen. Hen begeleiden betekent woorden geven aan dat gevoel en hen eraan herinneren dat opgroeien tussen twee landen niet betekent dat je verdeeld bent, maar dat je een rijkere, ruimere identiteit hebt.
Bicultureel zijn is een superkracht.

Autor: Andrea Ramos Cornejo